SUN’IY INTELLEKT TEXNOLOGIYALARI SHAROITIDA O‘ZBEK ILMIY DISKURSIDAGI METAFORIK BIRLIKLARNI ANIQLASH VA LINGVISTIK MODELLASHTIRISHNING DOLZARB MUAMMOLARI

Аннотация

Mazkur maqolada sun’iy intellekt texnologiyalarining jadal rivojlanishi sharoitida o‘zbek ilmiy diskursida qo‘llanilayotgan metaforik birliklarni aniqlash, ularning lingvokognitiv xususiyatlarini ochib berish hamda kompyuter lingvistikasi asosida modellashtirishning dolzarb muammolari kompleks tarzda tahlil qilinadi. Tadqiqot doirasida metaforaning nafaqat stilistik vosita, balki ilmiy bilimni konseptuallashtirish, strukturallashtirish va uzatishda muhim epistemik mexanizm sifatidagi roli asoslab beriladi.

Shuningdek, maqolada o‘zbek ilmiy matnlarida uchraydigan metaforik konstruksiyalarni aniqlashda zamonaviy sun’iy intellekt yondashuvlari, xususan, tabiiy tilni qayta ishlash (NLP), semantik tarmoqlar va mashinaviy o‘rganish algoritmlarining imkoniyatlari tahlil qilinadi. Metaforalarni avtomatik aniqlash jarayonida yuzaga keladigan asosiy muammolar – polisemantik birliklar, kontekstual noaniqlik, milliy-madaniy semantika va lingvistik resurslarning yetishmasligi – ilmiy asosda yoritiladi.

Bundan tashqari, metaforik birliklarni lingvistik modellashtirishda konseptual metafora nazariyasi, kognitiv semantika va korpus lingvistikasi integratsiyasi asosida yangi metodologik yondashuv taklif etiladi. Tadqiqot natijalari o‘zbek tilida ilmiy diskursni chuqurroq anglash, metaforik tafakkurni tizimlashtirish hamda sun’iy intellekt asosida lingvistik tizimlar yaratishda nazariy va amaliy ahamiyat kasb etadi.